TTK 376: Sermaye Kaybı ve Borca Batıklık Nedir, Nasıl Tespit Edilir?
Türk Ticaret Kanunu'nun 376. maddesi, şirketlerin sermayelerini yitirmesi ve borca batık duruma düşmesi hallerinde yönetime belirli yükümlülükler getirir. Özellikle grup şirketlerinde bu durumun erken tespiti kritiktir. Bu rehberde sermaye kaybı ile borca batıklığın ne olduğunu ve nasıl izleneceğini anlatıyoruz.
Sermaye kaybı nedir?
Sermaye kaybı, şirketin son bilançosunda zararlar nedeniyle sermaye ve kanuni yedeklerin belirli bir oranının karşılıksız kaldığı durumdur. TTK 376, sermaye ve kanuni yedeklerin yarısının ve üçte ikisinin karşılıksız kalması için farklı yükümlülükler öngörür.
Yarısı karşılıksız kaldığında yönetim genel kurulu toplayıp durumu bildirmek ve iyileştirici önlemleri sunmakla; üçte ikisi karşılıksız kaldığında ise sermaye tamamlama, sermaye azaltımı gibi kararlar alınmasıyla yükümlüdür.
Borca batıklık nedir?
Borca batıklık, şirketin aktiflerinin (varlıklarının) borçlarını karşılamaya yetmediği, yani özkaynağının negatife düştüğü durumdur. Basitçe: varlıklar < borçlar ise şirket borca batıktır ve özkaynak eksi görünür.
Bu, teknik iflas olarak da anılır. TTK 376/3, borca batıklık halinde yönetim kurulunun mahkemeye bildirimde bulunma yükümlülüğünü düzenler; ancak alacaklıların alacaklarını karşılayacak yeterli teminatı sağlaması gibi istisnalar vardır.
Nasıl tespit edilir?
Sermaye kaybı, son bilançodaki özkaynak kalemlerinin sermaye + kanuni yedeklere oranıyla; borca batıklık ise özkaynağın negatif olup olmadığıyla tespit edilir. Uygulamada mizandan özkaynak (5xx hesap grubu) net bakiyesi hesaplanır: negatifse borca batıklık sinyali vardır.
Borca batıklık şüphesinde, aktiflerin gerçek (rayiç) değerleriyle bir ara bilanço düzenlenmesi gerekir; sürekli işletme ve muhtemel satış değerleri üzerinden iki ayrı bilanço hazırlanması beklenir.
Çözüm yolları
En yaygın çözümler: ortakların nakit sermaye koyması (sermaye tamamlama/artırımı), ortak cari alacaklarının (331) sermayeye dönüştürülmesi, zararın karşılanması için ortakların taahhüdü ve gerekirse yapılandırma.
Özellikle grup yapılarında ortağın şirketten alacağının (ya da şirkete borcunun) sermayeye çevrilmesi, özkaynağı hızlıca güçlendiren pratik bir yöntemdir. Bu adımların mali müşavir ve hukukçu ile planlanması önerilir.
Erken tespit için sürekli izleme
TTK 376 riski, dönem sonunda değil sürekli izlenmelidir. Zfinans, her şirketin özkaynağını mizandan canlı hesaplar ve negatif özkaynak (borca batıklık) durumunu otomatik işaretler; ortak cari ve ilişkili taraf pozisyonlarını da izleyerek sermaye tamamlama ihtiyacını erkenden gösterir.
Sık sorulan sorular
Özkaynağın negatif olması ne anlama gelir?
Şirketin varlıklarının borçlarını karşılamaya yetmediği, yani borca batık olduğu anlamına gelir. TTK 376 kapsamında yönetimin önlem alma yükümlülüğü doğar.
Ortak cari sermayeye dönüştürülebilir mi?
Evet. Ortağın şirketten alacağının (331) sermayeye eklenmesi, özkaynağı güçlendiren yaygın bir sermaye tamamlama yöntemidir; usulüne uygun karar ve tescil gerektirir.
Zfinans ile otomatikleştirin
Konsolidasyon, cari eliminasyonu ve raporlama elle değil otomatik. Grubunuzun gerçek finansal tablosunu gerçek zamanlı görün.
Ücretsiz Başla